De literaire column: niet vergeefs geleefd…..

De literaire column in Amsterdam staat centraal in de zesde en laatste aflevering van Benali in Boeken, woensdag 2 juni bij de NPS op Nederland 2. Schrijver Henk Hofland: “Een column moet nieuwsgierig maken, iets nieuws brengen. De laatste zin moet je een gevoel van voldoening geven. En als je dan na vier minuten de column hebt gelezen weet je dat je niet vergeefs hebt geleefd”.

Lees verder »

Literatuur was lange tijd taboe in Nijmegen

“Toen ik aan politiek deed, kon ik geen schrijver zijn. En toen ik schrijver was, kon ik niet meer aan politiek doen. In Nijmegen was dat niet te combineren. Dat is de essentie van wat mij hier is overkomen.” Schrijver en activist Koos van Zomeren vertelt uitgebreid over ‘actiestad’ Nijmegen in de vijfde aflevering van Benali in Boeken, het literaire reisprogramma van de NPS, dat woensdag 26 mei op Nederland 2 wordt uitgezonden.

Lees verder »

Utrecht en de angst om te verdwijnen

Utrecht is voor schrijfster Manon Uphoff een stad, die zich altijd lijdzaam onderwerpt aan de macht. Staand voor het voormalige hoofdkantoor van de NSB aan de Maliebaan: “Dit is geen stad van de opstand. Utrecht voegt zich naar de macht. Het heeft behoefte aan macht, die het zelf niet zoekt, maar waar het wel bij wil horen.” Uphoff noemt deze typische karaktertrek van haar geboortestad “een verrukkelijke literaire bron” in de vierde aflevering van Benali in Boeken, het literaire reisprogramma van de NPS.

Lees verder »

Tussen zand en veen.

Niets is zo bepalend voor een Haagse schrijver als de plek in de stad waar het leven is begonnen. Auteur Hans Sahar beschouwt het moeizame leven op het Haagse veen, waar hij in de criminaliteit verviel en zich al schrijvend opwerkte. Aan de andere kant van de beroemde Laan van Meerdervoort,  op het veel chiquere zand, kan hij zich eenzaam voelen. De daar gewortelde schrijfster Helga Ruebsamen: “Het begin bepaalt waar je komt. Daar kom je nooit meer van af.” Het zijn deze tegenstellingen, die Abdelkader Benali belicht in de derde aflevering van Benali in Boeken, het literaire reisprogramma van de NPS, dat woensdag 12 mei op Nederland 2 wordt uitgezonden.

Lees verder »

Schrijvers in Groningen twijfelen: blijven of weggaan?

Er gaat ogenschijnlijk niets boven Groningen, maar het is toch de stad die het meest wordt verlaten. Waarom twijfelen zoveel schrijvers of ze er wel moeten blijven? Die vraag staat centraal in de tweede aflevering van Benali in Boeken, het literaire reisprogramma van de NPS, dat woensdag 5 mei op Nederland 2 wordt uitgezonden. Dirk van Weelden: “Om een echte schrijver te worden moest ik weg uit die stad.

Lees verder »

De persoonlijke strijd van Vlaamse schrijvers
Wat is er gaande met de schrijvers in Antwerpen? Waarom kreeg Kristien Hemmerechts stront tegen haar voordeur? Waarom roept Tom Lanoye om de nieuwe mens? Welke gebeurtenis kantelde het leven van Bart Moeyaert? Met deze vragen gaat Abdelkader Benali op pad in de eerste aflevering van het nieuwe literaire programma ‘Benali in Boeken’.

Roel van Dalen is een Nederlands regisseur en scriptschrijver. Van Dalen (1959) werkte onder meer bij ‘BGTV’ en ‘Diogenes’ van de VPRO. Hij werd bekend met documentaireseries ‘Een Koninklijk Gezelschap’ over het Koninklijk Concertgebouworkest en ‘De Kinderen van De Hondsberg’ over verstandelijk gehandicapte kinderen. Ook maakte hij de documentaire ‘Ajax: Daar Hoorden Zij Engelen Zingen’,  ‘Discovering Sound’ over de Portugese pianiste Maria Joao Pires en ‘De Wereld Beweegt’ over zangeres Wende Snijders. In 2009 regisseerde hij ‘The New York Connection’, een serie over het 400-jarig bestaan van New York. In 2010 filmt Van Dalen behalve ‘Benali in Boeken’  ook een documentaire over het Amsterdamse Stedelijk Museum.

Abdelkader Benali (1975) werd geboren in Marokko. Als klein jongetje kwam hij naar Nederland. Zijn ouders vestigden zich in Rotterdam, waar zijn vader een slagerij begon. Benali debuteerde – heel jong – op eenentwintigjarige leeftijd met de roman Bruiloft aan zee, waarvoor hem de Geertjan Lubberhuizenprijs werd toegekend. Dit eerste boek betekende meteen zijn doorbraak in de letteren. Bruiloft aan zee werd onthaald op veel kritische lof en gewaardeerd als het ideale boek van een zeer getalenteerde allochtone schrijver die daarin op een even lucide als lichtvoetige manier een aspect van migrantenproblematiek literair verwerkte. De roman groeide langzaam uit tot een bestseller en werd vertaald in vele landen.

In de jaren direct daarna deed Benali ook van zich spreken als literatuurcriticus (in het Algemeen Dagblad), verhalen- en toneelschrijver en dichter. Maar pas in 2002 verscheen zijn tweede roman, De langverwachte, die insloeg als een bom en waarmee hij definitief zijn naam vestigde als belangrijk schrijver in de Nederlandse literatuur. De langverwachte werd bovendien onderscheiden met de Libris Literatuur Prijs 2003.

Zijn volgende roman, het begin 2005 verschenen Laat het morgen mooi weer zijn, bezegelde zijn overstap van uitgeverij Vassallucci naar De Arbeiderspers. Dit zeer lovend ontvangen boek was het eerste in een reeks van titels, wat alles zegt over de vruchtbare bodem die het nieuwe huis hem heeft geboden en over de productiviteit van Benali als schrijver. Binnen anderhalf jaar verschenen behalve Laat het morgen mooi weer zijn het samen met Herman Obdeijn gepubliceerde boek Marokko door Nederlandse ogen 1605-2005, de dichtbundel Panacee, het toneelstuk Jasser en de reportage Berichten uit een belegerde stad, de oogst van een verblijf van enkele maanden in Beiroet, waar Benali in de zomer van 2006 ongewild in een oorlog (die tussen Israël en Hezbollah) verzeild raakte en waarover hij op een weblog van Vrij Nederland dagelijks verslag deed. Bovendien verscheen met Wie kan het paradijs weerstaan in diezelfde periode bij de Bezige Bij een briefwisseling met zijn vriend Michaël Zeeman. De brieven beslaan het grootste deel van 2004, toen Benali, net als Zeeman, woonachtig was (althans voor een groot deel van zijn tijd) in Rome.

In november 2006 verscheen Feldman en ik, zijn zesde boek bij De Arbeiderspers. Daarna volgde de roman De Marathonloper, Benali’s (literaire) verbeelding van zijn eigen ervaringen met en fascinatie voor het hardlopen. In 2009 verscheen de roman De stem van mijn moeder, waarin Abdelkader Benali terurgkeert naar het thema uit o.a. Bruiloft aan zee: dat van het migrantenkind tussen twee culturen. In januari 2010 verscheen Zandloper, Benali’s nieuwe hardlooproman.

Kijk voor meer informatie op: www.abdelkaderbenali.nl

Het gedicht dat Bart Moeyaert schreef n.a.v de racistische moord op 11 mei 2006:

Vrouw en kind

Was je niet liever thuisgebleven ?
Had je de oceaan niet moeten laten,
Breed als hij is, en heb je onze kou
Dan nooit gehaat? Dicht bij de evenaar
Is de maan een boot, een hand, een kom.
Daar kan wat in. Veel zorg. Hier niet.
Hier wast de maan als een doof oor.
Ze leunt en luistert niet. Je hebt de man
Die jong maar moe was niet gekend.
Hij leed waarschijnlijk aan het draaien
van de aarde. Dat moet haast wel, als je
de waarde van warmte vergeet en
op een middag vindt dat de zon nu
lang genoeg geschenen heeft. Hoezo
heb je het koud .Last van mijn blik?
Koud om je hart? Koud als je valt?
Jij was hier nog niet eerder, wel.
Went het een beetje onderhand.
Heb je het naar je zin of niet. Vind je
Dit land geen land voor jou misschien,
Geen land van melk en honing.
Hoor ik je taal, hoor ik je heimwee,
Hoor ik je, hoor ik je, het is je geraden,
Van wie is dit kind? Het duurt geen tel
En de stad is veranderd. Dat dacht ik
Vannacht toen de maan hier een oog was,
En boven het land van je moeder een hand.
Een boot. Een kom. Ik vroeg me af
Of jij ook na je dood blijft zorgen
Voor het kind. En zal ik eens in jouw plaats
Vragen wat een ander daarvan vindt ?